Zodra bij ons Sinterklaas het land uit is worden alle radiozenders
weer gedomineerd door kerstmuziek. En niet alleen op de radio, ook op televisie,
in bioscopen en theaters, in winkels en andere openbare ruimten ontkom je niet
aan het geklingel van belletjes, Rudolph, Santa Claus engeltjes en Christmas
trees.
(tekst: Wim Meijer)
Onder al die kerstliedjes nummers die je ongeveer ieder uur
en op iedere plek tegenkomt. Maar ook ieder jaar weer nieuwe kerstnummers in
alle mogelijk muziekstijlen. Kerstliedjes blijkt een onverzadigbare markt en
een onuitputtelijk verdienmodel voor artiesten en componisten, die ieder jaar
opnieuw proberen om de ultieme Kersthit te schrijven/zingen. Dit heeft ertoe
geleid dat, als we Wikipedia moeten gelover, er op dit moment 9.274 liedjes
bestaan over Kerstmis. En dat kunnen er morgen alweer meer zijn.
De oudste, de meest verkochte, de populairste
Alles bij elkaar dus bijna tienduizend kerstliedjes. En
daarvan kan er maar één de allereerste zijn. Dan bedoel ik niet de 1e
plaats qua verkopen of luisteren, maar de allereerste kerstcompositie die ooit
is gemaakt. Daarvoor moeten we zo’n 1600 jaar terug in de tijd.
Corde natus ex parentis
Kerstmis zelf staat sinds 336 n.Chr. op de kalender als
feestdag genoteerd. In de decennia daarna schreef de christelijke dichter
Prudentius (348-405) de hymne ' Corde natus ex parentis '. Aurelius Prudentius
Clemens was een invloedrijke Romeinse staatsman die zich tegen het einde van
zijn leven richtte op het christendom, door hymnen te schrijven, waaronder dus 'Corde
natus ex parentis', vrij vertaald ' Uit het hart van de Vader verwekt '. Het
wordt nog steeds gezien als de allereerste Christmas Carol.
Komt allen tezamen
Waar we ook eeuwen voor terug moeten in de tijd is voor "O
Come, All Ye Faithful", ofwel "Adeste Fideles", in het
Nederlands bekend als ‘Komt allen tezamen’. Ook die is alweer zo’n kleine 300
jaar oud. De tekst en muziek dateert van 1743 van en is geschreven door de katholieke
Brit John Francis Wade (1711-1786). Het lied, zoals het tegenwoordig bekend is,
is echter gebaseerd op een Portugees lied uit 1640, dat op naam staat van
koning Johan IV van Portugal. De Engelse tekst O come, all ye faithful werd pas
in 1841 gedicht door Frederick Oakeley (1802-1880).
Ondanks het feit dat het lied drie eeuwen geleden werd
gecomponeerd blijkt ook een hedendaags jasje nog heel goed te passen.
Stille Nacht
En als we het dan over Kersthits hebben dan kan Stille Nacht
niet ontbreken. Daarvoor moeten we ruim 200 jaar terug in de tijd, om precies
te zijn naar 24 december 1818. Toen schreef de Oostenrijkse componist Franz
Gruber de muziek voor wat een van de grootste ‘wereldhits’ aller tijden zou
worden. Op de tekst van de Oostenrijkse dichter en priester Joseph Mohr
componeerde hij de muziek, die de volgende dag, op 1e Kerstdag, voor het eerst
te horen zou zijn in de St.Nikolauskirche in Oberndorf (in de uitvoering zoals
hieronder)
Laten we ons niet vermoeien met het uitzoeken hoeveel Silent
Nights er door de jaren over de toonbank zijn gegaan, maar in ieder geval is
het lied vertaald in ruim 300 talen, en is alleen al de uitvoering van Bing
Crosby uit 1935 dertig miljoen keer verkocht.
White Christmas
En als we het dan toch over Bing Crosby hebben. Qua verkoop
heeft hij in ieder geval nog altijd het absolute record. Het nummer werd
geschreven door Irving Berlin en werd voor de eerste gespeeld in Bing’s
radioshow op Eerste Kerstdag 1941. Men moest echter nog wachten tot oktober
1942, tot na de release van de film Holliday Inn, voordat het nummer op plaat
werd uitgebracht. Vanaf dat moment stond het nummer op de eerste plaats in de
internationale hitlijsten tot in januari. En ook in de daarop volgende
tientallen jaren nam het nummer in december steeds weer een plaats in tussen de
meest verkochte platen.
Volgens het Guinees Record Book is de originele versie van
Bing Crosby 50 miljoen keer over de toonbank gegaan. Als je daar ook nog de
vele (Kerst)albums bijtelt waarop het nummer staat dan komt het totaal aantal
verkopen van Bing’s White Christmas zelfs op 100 miljoen.
All I Want For Christmas
Even ter vergelijking: van All I Want For Christmas van Mariah
Cary zijn ongeveer 16 miljoen singles verkocht. Daarmee is het wel de best
verkochte kerstsingle van een vrouwelijke artiest ooit. Maar goed, Mariah doet
pas mee sinds 1994, dus 30 jaar, terwijl Bing Crosby’s White Christmas al 83 in
de winkel ligt. Wat dat betreft is Mariah Cary in ieder geval op de goede weg. En daarbij: heb vooral geen medelijden met
haar, want aan de royalties voor haar Kersthit ontvangt ze jaarlijks ongeveer
drie miljoen dollar. Kijken we over de hele periode vanaf 1994 tot nu dan leverde
All I Want For Christmas haar zo’n slordige zestig miljoen dollar op. Daarmee
kreeg Mariah Carey in ieder geval veel meer dan wat zijn aanvankelijk ‘wanted
for Christmas’.
Nieuwe kersthits
Jan Smit’s De Mooiste Tijd Van ‘T Jaar
Zoals ik dit verhaal begon: we mogen dan inmiddels 9274
kerstliedjes hebben, maar als het aan componisten en uitvoerenden ligt kunnen
daar nog ieder jaar aan aantal bij. En sommige artiesten zijn ook niet meer zo
blij met hun vorige uitvoering, zoals Jan Smit, die bij de opnamen van zijn
vorige kerstalbum nog een ‘Jantje’ Smit was met ook een bij ‘Jantje’ behorend hoger
stemgeluid. Vandaar een nieuw album met ook een nieuwe hit:
Krezip & Danny Vera
Maar als je dan praat over een kersthit met toekomstpotentie
dan ga ik zelf toch voor Krezip & Danny Vera met It All Means Nothing (You're Not Here Now).
Ik verwacht niet dat zij in de toekomst 3 miljoen aan royalties tegemoet mogen
zien met dit muzikale kerstmonumentje, maar
je weet natuurlijk nooit: het is nog maar 4 jaar terug dat diezelfde Danny Vera
de onaantastbaar geachte Bohemian Rapsody naar de tweede plaats verweest van de
Top-2000, dus wie weet moet Mariah toch achterom gaan kijken.