Bewoner Alkmaarse binnenstad zet discussie over Waagtoren op scherp: 'Wie wil er om vier uur 's nachts een carillon horen?'

ALKMAAR - Voor de één is het de soundtrack van de historische binnenstad, voor de ander een wekker die nooit uitgaat. Een bewoner van de Achterstraat heeft de gemeente Alkmaar gevraagd het automatische carillon van de Waagtoren 's nachts uit te schakelen. Volgens stadsbeiaardier Christiaan Winter is dat echter geen optie: het klokkenspel klinkt al sinds het einde van de zeventiende eeuw onafgebroken en de gemeenteraad heeft enkele jaren geleden bewust besloten die traditie voort te zetten.

De klacht komt van Marius Korthof, die eind vorig jaar een appartement aan de Achterstraat betrok, op nog geen honderd meter van de Waagtoren. Hij schrijft dat hij al snel merkte hoeveel geluid het carillon produceert.

"Elke dag, elk kwartier, 24 uur per dag dezelfde riedeltjes en klokslagen op vol volume," schrijft hij. Volgens Korthof zorgen de klokken voor slaapproblemen en bieden zelfs isolerende gordijnen nauwelijks verlichting. Vooral in warme zomernachten, wanneer de ramen openstaan, ervaart hij het geluid als hinderlijk.

De bewoner diende in mei een klacht in bij de gemeente. Deze kwam uiteindelijk terecht bij stadsbeiaardier Christiaan Winter.

In zijn brief stelt Korthof de vraag die waarschijnlijk meer binnenstadbewoners zich weleens hebben afgevraagd: "Wie wil er nu om 4.00 uur 's nachts een minuut lang een carillon horen? Welk doel wordt hiermee gediend?"

Volgens hem zou het uitschakelen van het automatische klokkenspel tussen middernacht en 09.00 uur al veel overlast wegnemen. Daarbij wijst hij erop dat verschillende Nederlandse gemeenten ervoor hebben gekozen hun carillons 's nachts stil te zetten.

Winter begrijpt de klacht, maar legt uit dat hij er weinig aan kan veranderen. Volgens de stadsbeiaardier speelt het automatische carillon al sinds het einde van de zeventiende eeuw dag en nacht. Enkele jaren geleden heeft de Alkmaarse gemeenteraad na uitvoerige afweging besloten die eeuwenoude traditie voort te zetten. Dat is ook vastgelegd in de lokale regelgeving.

Het automatische klokkenspel is daarmee uitgezonderd van de normale geluidsregels die voor veel andere geluidbronnen gelden. De regels voor de handmatige bespelingen staan daar los van.

Winter nodigt de klager wel uit om eens een livebespeling vanaf de Waagtoren bij te wonen.

Dat Alkmaar veel waarde hecht aan zijn carillon is historisch goed verklaarbaar. De stad kent al sinds 1541 een officiële stadsbeiaardier. De huidige klokken stammen deels uit de zeventiende eeuw en het carillon behoort tot de bekendste van Nederland. Tweemaal per jaar worden de melodieën van het automatische speelwerk aangepast. Het systeem speelt ieder kwartier automatisch een melodie, waarna de klok de tijd slaat. Dat gebeurt dus ook diep in de nacht.

Openbare discussies over het Alkmaarse carillon zijn schaars. Ook procedures of rechtszaken om het nachtspeelwerk te beëindigen lijken er niet te zijn geweest.

Stadsbeiaardier Winter vertelde eerder zelfs dat hij ooit een heel ander soort klacht kreeg. Nadat hij na een liveconcert was vergeten het automatische speelwerk weer in te schakelen, ontving hij een e-mail van een binnenstadbewoner die juist niet had kunnen slapen doordat de vertrouwde klokken opeens zwegen.

Het illustreert hoe verschillend inwoners het carillon beleven. Voor de één is het een stukje levend erfgoed dat al ruim drie eeuwen het ritme van de stad bepaalt. Voor de ander is het vooral een buurman die nooit naar bed gaat.